In Nederland volgen elke dag zo’n 3,5 miljoen leerlingen en studenten onderwijs. Het onderwijs op meer dan 10.000 scholen biedt hen de kans hun eigen mogelijkheden te ontdekken, te ontplooien en te gebruiken. Met ruimte voor kennis, kunde, creativiteit en talent. Een goed onderwijssysteem is de basis om goed te kunnen functioneren in onze kennismaatschappij.

Onderwijs legt de basis voor een eigen plek in de samenleving. Kinderen van vijf jaar en ouder zijn daarom leerplichtig. Maar meestal gaan ze al eerder naar school. Het basisonderwijs bereidt kinderen voor op het voortgezet onderwijs. Na acht jaar kiezen leerlingen voor het havo, vmbo of vwo. Met een diploma voor het voortgezet onderwijs op zak zetten ze de volgende stap. Het gekozen vakkenprofiel en het behaalde diploma zijn hierbij bepalend.

Jongeren staan gemiddeld op hun zeventiende of achttiende voor de vraag welke opleiding ze gaan volgen. Dat is best een lastige keus. Het aanbod in Nederland is dan ook erg groot. Het varieert van allerlei beroepsopleidingen op mbo of hbo-niveau, tot een groot aantal studierichtingen aan de universiteit. Iedereen boven de achttien kan bovendien volwasseneneducatie volgen. Scholen bepalen onder toezicht van de Onderwijsinspectie steeds meer zelf de inhoud van het onderwijs. Met meerjarenplannen leggen de scholen hierover verantwoording af.

Kinderen met leer- of gedragsproblemen komen niet zomaar in het speciaal onderwijs terecht. Ook ‘gewone’ scholen voor primair of voortgezet onderwijs kunnen deskundige hulp bieden. Zij krijgen middelen en mogelijkheden voor extra zorg en begeleiding. Als dit onvoldoende blijkt te zijn, kan een leerling terecht in het speciaal onderwijs. Hier krijgt een kind tijdelijk of structureel meer ondersteuning en begeleiding.

Er zijn ook scholen voor speciaal onderwijs voor lichamelijk gehandicapte, slechthorende of slechtziende leerlingen of langdurig zieke leerlingen. Voor leerlingen die het vmbo niet met een diploma kunnen afsluiten, ook niet met langdurige extra hulp, is er praktijkonderwijs. Deze speciale vorm van onderwijs bereidt leerlingen voor op een plaats in de regionale arbeidsmarkt.

Als ouder of verzorger wilt u een goede school voor uw kind. Maar u wilt ook weten wat er op school gebeurt. U kunt hiervoor de onderwijsgidsen voor het primair en voortgezet onderwijs raadplegen. Daarin vindt u vooral algemene informatie over de kosten, de regels, de gang van zaken op school en het examen. En hoe u als ouder of verzorger invloed kunt hebben op het beleid van de school.

Wie informatie zoekt over scholen in de omgeving kan schoolgidsen opvragen. Elke school heeft zo’n gids. Daarin staat alles wat u moet weten om bijvoorbeeld een goede keus te kunnen maken. Ook de website van de Onderwijsinspectie biedt per school informatie over de kwaliteit van het onderwijs, de sfeer en de sterke en zwakke punten.

Leerlingen beginnen in groep 1 en sluiten de basisschoolperiode af met groep 8. De eerste vier groepen vormen de onderbouw. Die is bestemd voor kinderen van 4 tot en met 8 jaar. De bovenbouw bestaat uit de groepen 5 tot en met 8. Daarin zitten kinderen van 9 tot en met 12 jaar. Op sommige scholen zitten kinderen van verschillende leeftijden in één groep bij elkaar. Andere scholen plaatsen kinderen met hetzelfde ontwikkelingsniveau in één groep. In elk geval houden scholen rekening met verschillen tussen kinderen.

• vmbo (voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs) duurt vier jaar
• havo (hoger algemeen voortgezet onderwijs) duurt vijf jaar
• vwo (voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) duurt zes jaar

In de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs (de onderbouw) is de lesstof voor alle leerlingen grotendeels gelijk. In de door OCW vastgestelde kerndoelen is helder gedefinieerd wat alle leerlingen moeten leren. Leraren kunnen deze kerndoelen op elk niveau en voor elke leerstijl uitwerken. Dit is het gevolg van de nieuwe wet- en regelgeving die per 1 augustus 2006 is ingegaan.

Na het vmbo kiezen leerlingen op de leeftijd van gemiddeld zestien jaar voor het middelbaar beroepsonderwijs. Gediplomeerden van de theoretische leerweg van het vmbo kunnen eveneens doorstromen naar de havo. De havo is bedoeld als voorbereiding op het hoger beroepsonderwijs (hbo). In de praktijk stromen havo-gediplomeerden ook door naar de bovenbouw van het vwo of het middelbaar beroepsonderwijs. Het vwo is bedoeld als voorbereiding op het wetenschappelijk onderwijs (wo). Hbo-gediplomeerden kunnen eveneens doorstromen naar het wo. In de praktijk stromen vwo-gediplomeerden ook door naar het hbo.

Het beroepsonderwijs leidt studenten op voor diverse beroepen. Die verschillen wat niveau en aard betreft. Het middelbaar beroepsonderwijs combineert altijd leren op school met leren in de praktijk. In het hoger beroepsonderwijs is vrijwel altijd een praktijkstage ingebouwd. Na een vierjarige voltijdse hbo-opleiding ontvangen studenten de bachelorgraad. Daarmee kunnen studenten een masteropleiding volgen. Ook doorstroming naar het wetenschappelijk onderwijs (wo) is vanuit het hbo mogelijk.